Stadsgesprek Gebiedsvisie Nieuwe Oude dorp

Maandagavond 27 januari 2025 in P60 Amstelveen

Ruim 100 inwoners van Amstelveen komen samen in P60. Ze delen hun gedachten over de plannen voor een “nieuw” Oude Dorp. De snelweg A9, die de stad sinds een halve eeuw doorsnijdt, wordt verzonken en krijgt op drie plaatsen een brede overkapping. Op één daarvan komt het nieuwe Annapark, dat het oude centrum weer één geheel maakt en het verbindt met de Poel en de Noordelijke Poeloever. Welke ideeën en wensen hebben Amstelveners voor de inrichting van dit nieuwe charmante, culinaire en culturele hart van Amstelveen?

Bekijk de video impressie van de bijeenkomst:

Verslag

Iedere inwoner is welkom om vanavond mee te praten over de gebiedsvisie. 3000 willekeurige inwoners kregen voor het stadsgesprek een persoonlijke uitnodiging van de gemeente, die streeft naar een dwarsdoorsnede van de bevolking. Voor wie de Nederlandse taal niet machtig is, is simultane vertaling in het Engels beschikbaar. Onder leiding van dagvoorzitter Joost Hoebink gaan de inwoners in gesprek met de wethouders Herbert Raat en Floor Gordon. Een aantal raadsleden is aanwezig als toehoorder.

Welkom en introductie

Om acht uur heet de dagvoorzitter de bezoekers welkom en kondigt een video aan.

We zien hoe Rijkswaterstaat de A9 in Amstelveen de komende jaren verbreedt en verdiept over een lengte van 1,6 kilometer. Drie overkappingen verbinden straks het noordelijke en het zuidelijke deel van de stad: een ter hoogte van het Oude Dorp, een ter hoogte van het Stadshart en een ter hoogte van de Meander. De westelijke overkapping maakt het mogelijk om het Oude Dorp weer tot een geheel te maken en het te verbinden met de omliggende gebieden: de Noordelijke Poeloever, het Amsterdamse Bos en de omgeving van de Annakerk. Het gebied verandert in een nieuw charmant, culinair en cultureel hart van Amstelveen.

De dagvoorzitter neemt het woord. Hoe het er straks allemaal precies uit zal zien, is nog niet vastgesteld. Daarvoor is input nodig van Amstelveners. Ze kunnen die delen tijdens dit stadsgesprek maar ook digitaal, via denkmee.amstelveen.nl. De ruim 100 aanwezigen gaan in gesprek met de wethouders en met elkaar. Ze kunnen hun stem laten horen via de microfoon die rondgaat, maar ook met de tool Mentimeter. Met een QR-code op het scherm loggen 70 van de aanwezigen in met hun smartphone.

Ter kennismaking met de tool en met elkaar vraagt Mentimeter de aanwezigen naar hun leeftijd. 50 van de 70 deelnemers zijn ouder dan 47, van wie de helft 65-plus.

Joost vraagt wie wil toelichten waarom hij of zij gekomen is. Een man vertelt dat zijn kinderen er straks zullen spelen, hijzelf wil er wandelen en recreëren. Een zeventienjarige, die een persoonlijke uitnodiging ontving, vertelt dat ze waarschijnlijk niet in Amstelveen blijft wonen, maar ze zal wel terugkomen in deze mooie, groene gemeente. Een oudere dame, die 20 jaar in Amstelveen woont, verheugt zich op een betere wandel- en fietsverbinding tussen het noordelijke en zuidelijke gedeelte. In een tweede kennismakingsvraag peilt Mentimeter waar de aanwezigen wonen: in het noordelijke of het zuidelijke deel van de stad. Een kleine meerderheid van de deelnemers geeft aan in het zuiden te wonen.

De wethouders stellen zich voor

Floor Gordon woont in Amstelveen-Noord en is wethouder sinds 2018. In haar portefeuille heeft ze ruimtelijke ordening, het Stadshart, duurzaamheid, groen, water en de gezonde leefomgeving. Deze onderwerpen komen allemaal samen in het project, dat de hele politiek en de hele stad aangaat. Dit soort avonden, vertelt ze, is belangrijk omdat nog niet alles is bedacht en besloten. De gebiedsvisie, die er nu in concept ligt, is een vergezicht. De invulling doet de gemeente het liefst in overleg met de inwoners. Een breed stadsgesprek is bij uitstek geschikt, omdat niet alleen de stem van omwonenden en direct belanghebbenden van belang is; het gebied is relevant voor álle inwoners van de stad. Een live gesprek als dit, waar de aanwezigen naar elkaar luisteren en elkaar aankijken, is een waardevolle aanvulling op de online enquête op denkmee.amstelveen.nl. Floor Gordon benadrukt dat iedereen zich vrij moet voelen om diens eigen mening te geven, ook als die afwijkt van andere meningen.

Herbert Raat, die in Amstelveen-Zuid woont, is inmiddels vijftien jaar wethouder en heeft onder meer mobiliteit in zijn portefeuille. Dit is voor Amstelveen het mooiste project in de komende jaren en het is van belang voor de hele stad. De A9 is economisch zeer waardevol. Hij maakt de stad bereikbaar en zorgt voor een goed vestigingsklimaat. Maar de snelweg is ook een ‘splijtzwam’: een bron van fijnstof en geluidsoverlast. De overkapping vermindert die last en biedt mogelijkheden om de ‘parels’ van de stad aaneen te rijgen, zoals het Amsterdamse Bos en de Noordelijke Poeloever.

De dagvoorzitter verwijst naar een interview met de wethouders, met een foto waarop de hond van Herbert Raat prominent te zien is. Zo komt het gesprek op de betekenis die het gebied heeft voor de wethouders persoonlijk. In de huidige situatie onderbreekt het parkeerterrein van het Raadhuis het hardlooprondje van Gordon. Er is nu vanuit Amstelveen geen fijne entree naar het bos. Maar met bijvoorbeeld het bos en het Bloesempark heeft Amstelveen veel moois en het kan allemaal nog mooier worden.

De wethouders doen een oproep aan de aanwezigen: vertel ons vooral waarom uw voorstel of idee belangrijk is voor Amstelveen. 2027 is een belangrijk jaar, dan is naar verwachting Rijkswaterstaat klaar en gaat Amstelveen aan de slag. De gebiedsvisie die er nu ligt, is geen compleet plan, ze geeft alleen richting. Ruimtelijke ontwikkeling begint met een visie, daarna volgen stedenbouwkundige kaders en inrichtingsplannen. Plannen die verder gaan dan wat bankjes neerzetten en bomen planten, hebben een lange procedure nodig.

In gesprek met inwoners van Amstelveen

Dan is het tijd om de inwoners aan het woord te laten. Als input voor het inhoudelijke gesprek laten de aanwezigen via Mentimeter weten hoe ze tegen de plannen aankijken. Ze reageren op de drie hoofdvragen van deze avond.

1.     Wat komt waar?

Op welke plek wilt u deze onderwerpen terugzien? Vier gebruiksmogelijkheden moeten hun plek vinden in het gebied:

·      sport & spel

·      recreatie

·      kunst & cultuur

·      maatschappelijke voorzieningen (onderwijs, zorg, buurt).

De vraag is, op welke plek binnen het gebied de aanwezigen die functies het liefst zien, op de Noordelijke Poeloever of in het Annapark. Iemand merkt op dat het aspect natuur ontbreekt. De dagvoorzitter stelt voor dat dit onderwerp deel uitmaakt van recreatie. Iemand merkt op dat natuur en recreatie nogal eens op gespannen voet met elkaar staan. De wethouder beaamt dat dit het geval is. Voorzitter stelt voor dat in de mentimeter vraag natuur in dezelfde categorie blijft. Recreatie, sport en kunst ook mogelijk zijn op een ‘groene’ manier. In de toelichting van de deelnemers horen we graag hoe men eventuele tegenstellingen ziet.

In Mentimeter kennen de deelnemers naar eigen inzicht punten toe aan de verschillende onderwerpen. Zo plotten ze deze gezamenlijk in een diagram. De Noordelijke Poeloever wordt vaak genoemd als een geschikte locatie voor sport en spelen voor recreatie. In het Annapark zien de deelnemers kansen voor kunst & cultuur, recreatie en maatschappelijke voorzieningen. Hierna komt het gesprek op gang.

Natuur

Op de vraag wie zijn of haar keuze wil toelichten, neemt een inwoner het woord. 10 punten kende hij toe aan recreatie, maar alleen omdat natuur daar kennelijk onder valt. De A9 is een enorme barrière voor dieren. Hoe moeten die de oversteek maken? Hij verwijst naar Natuurnetwerk Nederland en pleit voor wat hij noemt ‘robuust groen’. Hij definieert dit als niet te versnipperd en niet te schraal. Het is natuur waar egels kunnen oversteken, maar ook bijvoorbeeld insecten en vleermuizen zich makkelijk tussen noord en zuid kunnen verplaatsen. We moeten het daar niet te vol maken met van alles, het is belangrijk om keuzes te maken.

Wethouder Gordon merkt op dat er sowieso keuzes gemaakt moeten worden bij gebiedsinrichting. Het lukt nooit om aan alle wensen tegemoet te komen en niet alles is mogelijk. Zouden er mensen vanwege de woningnood bijvoorbeeld voorstellen om er huizen te bouwen, dan kan dat niet, omdat bouwen boven een snelweg niet is toegestaan.

Kinderen

Een moeder van twee jonge kinderen, werkzaam in het onderwijs, pleit ook voor natuur. Het pad dat er nu is naar de Noordelijke Poeloever is prachtig, maar erg bekend is het niet. Kinderen moeten in echte natuur kunnen spelen, waar ze nat en vies kunnen worden. Liever geen aangeharkt park met speelplaatsjes, je moet niet alles in hokjes plaatsen. Een andere inwoner valt haar bij en wijst erop dat er vroeger schooltuinen waren aan de Jeanne d’Arclaan. Iemand wijst erop dat er nog altijd schooltuinen zijn in Amstelveen, zelfs op schooldaken.

Combinaties

Iemand vraagt zich af wat er eigenlijk kan en wat niet, bijvoorbeeld qua verkeersveiligheid en windkracht. Zo komt het gesprek op veiligheidsaspecten. Hoe sociaal veilig wordt het, als alles groen wordt? Een groene vlakte, zoals op de overkapping bij Holendrecht, voelt niet erg veilig en voelt niet als een deel van de stad. Om dat te voorkomen moet er iets ‘omheen’ gebeuren.

Een bezoekster suggereert een combinatie van kunst en recreatie: een wandelroute waar je aan beide kanten van het pad allerlei kunstvormen tegenkomt. Iemand anders oppert ook andere mengvorm: kunst met kinderspeeltuigen combineren. Dat is functionele kunst. Kinderen klauteren dan op de kunstwerken, dat is voor andere bezoekers extra leuk om naar te kijken en als bezoeker raak je minder snel op de kunstwerken uitgekeken.

Een inwoner adviseert: maak het rond. Recreatie betekent dat je tijd doorbrengt op een plek. Maak de voorzieningen voor meer generaties aantrekkelijk, breng dingen samen. Sporten en je kinderen laten spelen en daarna ergens iets drinken. Zorg dat je wat dat betreft niet van de ene plek naar de andere plek hoeft.

Toegankelijkheid

Een bewoonster wijst op de belangen van mindervaliden, zoals rolstoelgebruikers en ze spreekt uit ervaring. Ze pleit voor voldoende parkeerplaatsen waar je een parkeerkaart voor nodig hebt, dicht in de buurt van activiteiten. Zo kunnen mindervaliden zelfstandig gebruikmaken van de faciliteiten. Zijzelf zou overigens een koffietentje bij een kinderspeelplaats fijn vinden, ze zou daar heerlijk kunnen zitten.

Enkele aanwezigen stellen vragen over de bredere context. Hoe zit het met die andere twee overkappingen en hun bestemming? Zijn die ook recreatief bedoeld? Wethouder Raat, van mobiliteit, antwoordt. Vanavond hebben we het over de westelijke overkapping, over de plannen om het Annapark te verbinden met de Noordelijke Poeloever, het gaat hier niet om een verkeerskundige overkapping. Dat is de oversteek bij de Keizer Karelweg wel. Die is bedoeld voor fietsverkeer. De laatste ter hoogte van Meander is een combinatie.

1.     Sfeerbeelden

Welke sfeer wilt u ervaren in het Annapark? De deelnemers kunnen kiezen uit drie fotocollages met sfeerbeelden. Beeld 1 is overwegend groen, beeld 2 toont wat meer verharding en beeld 3 is een combinatie van beide. Sfeerbeeld 3 is verreweg het populairst. Sfeerbeeld 2 is het minst in trek. De dagvoorzitter vraagt wie zijn of haar voorkeur wil toelichten en benadrukt dat ook mensen die niet beschikken over Mentimeter zich kunnen laten horen.

Aangelegd

Het ziet er allemaal wel erg netjes en ‘aangelegd’ uit, merkt iemand op, die voor sfeerbeeld 3 koos. Het eerder gebruikte woord robuust spreekt haar aan. De herinrichting is een kans om iets nieuws te maken, bijvoorbeeld stedelijke maar toch wat wildere natuur. Een andere bezoeker, die ook voor beeld 3 koos, noemt het Vondelpark als geslaagd voorbeeld, met doorgaande wegen, wildere natuur, sport, recreatie en fonteinen, maar liever niet de drukte. Iemand roemt de Amstelveense heemparken: ze zijn aangelegd, maar zo zien ze er niet uit. Deze drie sfeerbeelden ogen kunstmatig.

Een bezoeker in een rolstoel vindt wilde natuur mooi, maar denkt dan ook aan oneffenheden, die het gebied voor haar minder toegankelijk maken, evenals de trappen die ze op de foto’s ziet.

Sociale plek

Een park waar je overdag heerlijk kunt zitten, moet ’s avonds niet een hangplek worden, merken verschillende mensen op. Welke sfeer maakt dat je er ’s avonds met een gerust hart doorheen fietst? Welk van de drie sfeerbeelden roept sociale onveiligheid op? Hoe creëer je een toegankelijke en uitnodigende plek, die toch sociaal veilig is?

Een bezoeker wijst op de geringe omvang van de overkapping, twee voetbalvelden, terwijl het Oude Dorp nu al overbelast is met cultuur en horeca. Het Annapark is in zijn ogen vooral geschikt om bezoekers van evenementen en festivals in Anna, de voormalige Annakerk, te spreiden.

1.     Waar denkt u aan bij…?

Via Mentimeter wordt gepeild welke associaties de bezoekers hebben bij prominente begrippen uit het visiestuk. De bezoekers kunnen hun associaties met drie woorden vrije tekst invoeren. Op het scherm ontstaat vervolgens een woordenwolk, die input geeft voor het gesprek. Waar denkt u aan bij het thema? En vindt u het een belangrijk aspect bij de herinrichting van het gebied?

Waar denkt u aan bij ‘ontmoeten’? De bezoekers noteren hun associaties. Prominent in het midden verschijnt het woord wandelen, geflankeerd door woorden als bankjes, terrasje, verbinden, terrasjes en koffie, maar ook termen als ecologische verbinding. Een bezoeker licht haar bijdrage toe. Ze heeft jong en oud ingevuld. Het zou mooi zijn als het gebied niet alleen noord en zuid bijeenbrengt, maar ook generaties. Iemand suggereert dat Anna jong en oud nu al verbindt. Kan daar geen groot terras voor komen, deels tot op het dek? Daar vindt al ontmoeting plaats, met muziek en in een leuke sfeer.

Ook zien we woorden als speeltuin en grasveld. Iemand voerde in: spelen met waterpomp. Een jongvolwassene wijst erop dat het belangrijk is om ook de leeftijdsgroep tussen kind en jongvolwasse niet te vergeten. Kleine plekken voor tieners verdwijnen. De plekken die er zijn, zijn ofwel te duur of hebben een sfeer waarin niet iedereen zich thuis voelt. Als voorbeeld noemt hij een succesvol jongerencentrum in Middenbeemster. Een andere jonge bezoeker valt hem bij. Maak een plek voor jongeren, maar doe het meteen goed. Niet steeds weer kiezen voor Jop-containers, daar voelt niet iedere jongere zich thuis. Ook geeft hij aan dat het voor hem belangrijk is dat het nieuwe dek het noordelijk en zuidelijk deel goed met elkaar verbindt voor wandelaars en fietsers. Een derde jongere bezoeker valt de anderen bij. Ze pleit voor activiteiten als sport en spel. Een oudere bezoeker herinnert zich jongerencentra als De Ruimte en de Open Hof, die zich in de jaren 60 in ongebruikte gebouwen mochten vestigen.

Een bezoeker associeert het thema ontmoeten met zwemmen in de Poel. Het water is daar nu van zeer slechte kwaliteit, er zit bijvoorbeeld blauwalg. Wordt de waterkwaliteit ook aangepakt? Wethouder Raat antwoordt. De Noordelijke Poeloever is eigendom van Amstelveen, maar de Poel zelf is van de gemeente Amsterdam. Het Waterschap probeert nu door middel van verzanding de waterkwaliteit van de Kleine Poel te verbeteren. Wie weet is het zand van de A9, indien schoon, te gebruiken om ook de waterkwaliteit van de Poel te verbeteren. In de praktijk is dit gecompliceerd.

Een bezoekster denkt bij ontmoeten aan een buurtmoestuin, waar omwonenden kunnen tuinieren en waar kinderen kunnen zien waar groente vandaan komt. Een ander oppert ateliers met cursussen waar je kunst kunt maken. Iemand suggereert een restaurant waar jongeren stagelopen en senioren komen eten. Bij al deze suggesties kunnen generaties en culturen elkaar ontmoeten.

Waar denkt u aan bij ‘vormgeven’? Dit woord associëren verschillende mensen met het woord groen. Ook woorden als openbaar, toegankelijk en podium verschijnen op het scherm. Een inwoner licht toe waarom ze het woord speels invulde. Ze ziet het gebied liever niet strak vormgegeven, je mag verrassend meebewegen. Denk aan plekken als Jeugdland in Amsterdam, waar kinderen kunnen bouwen en hun ouders mee mogen doen. Mee spelen, de omgeving mee laten groeien, in een creatief proces. Een ander valt haar bij: geen hokjes, laat dingen in elkaar overlopen. Iemand anders suggereert een rotstuin.

De inwoner die zich eerder al afvroeg wat wel en niet kan, wijst op grote veranderingen in de nabije toekomst, met name vanwege global warming. Is er gedacht aan waterveiligheid? Groen kan vocht opnemen. Wethouder Gordon antwoordt. Zeker, met klimaatadaptatie houden we rekening. De eisen worden ook alsmaar strenger. We bereiden ons voor op wateroverlast en houden ook rekening met droogte. Er zijn landschapsarchitecten betrokken bij de inrichting.

Een Engelstalige inwoner pleit voor eenvoudige ontwerpen, hij waarschuwt tegen bombastische vormgeving. Maak ruimte voor echte creativiteit. Beeldende kunst van lokale kunstenaars lijkt hem wel van toegevoegde waarde.

Iemand noemt de Annakerk iconisch. Een ander spreekt zich uit voor traditionele architectuur, ze heeft liever geen modernistische gebouwen meer, waarvan er al te veel zijn gebouwd in Amstelveen. Een bezoeker noemt slingerpaadjes leuk, maar na het uitgaan heeft ze liever een overzichtelijke inrichting. Rechte zichtlijnen, duidelijke verbindingen.

Iemand pleit ervoor dat Amstelveners elkaar aanspreken en samen zorgen voor sociale veiligheid. Wat ook kan helpen is energiezuinige verlichting, die aanspringt zodra mensen in de buurt zijn en weer uitgaat nadat ze vertrokken zijn. Lichtvervuiling blijft hierdoor binnen de perken.

Waar denkt u aan bij ‘verbeelden’? Verbeelden roept bij de aanwezigen associaties op als natuur, muziek, rust, kleur, menselijke maat en wisselend. Verrassend is het woord ruïne, dat iemand invulde. Hij licht zijn associatie toe. In Oostenrijk zag hij een nepruïne in een park, die hem sterk raakte. Desgevraagd zegt hij dat een bouwwerk als het niet afgebouwde kasteel in Almere niet is wat hij in gedachten heeft.

Iemand vulde de suggestie open podium in. Moeten we daarbij denken aan een muziekkapel? Aan Speakers’ Corner in Hyde Park, Londen? Het gaat erom dat mensen zich uitgenodigd en vrij voelen om zich te uiten, op welke manier dan ook. Denk daarbij aan spoken word, gedichten, muziek of toneel. Een van de jongere bezoekers vult aan: een zeer kleinschalig (jongeren)podium zou mooi zijn, veilig voor wie voor het eerst optreedt.

Het thema rust komt bij verschillende mensen op. Een gebied waar je even, weg van de stadse drukte, tot jezelf kunt komen en in stilte doorheen kunt wandelen. Een plek waar je je op je gemak voelt, zodat de verbeelding vanzelf tot stand komt. De menselijke maat. De historische sfeer van het Oude Dorp, met gebouwen die onderling in proportie zijn, heeft baat bij ingetogen kunst.

Iemand stelt Barcelona als voorbeeld. Hij pleit voor een ondiepe waterpartij met verlichting, een echte publiekstrekker. Een ander komt met Valencia op de proppen, waar een park is ingericht in een gedempte rivierbedding. De verschillende functies lopen er dooreen en de inwoners van Valencia droegen bij aan de realisatie. Het projectteam heeft voor inspiratie verschillende plekken bestudeerd en herkent de aangedragen voorbeelden.

Nawoord van de wethouders en afsluiting

Wat vertellen Herbert Raat en Floor Gordon morgen in het Raadhuis? Het was een mooie avond. Soms lijkt het alsof mensen het vooral oneens zijn, maar dit stadsgesprek laat zien dat het ook anders kan. De wethouders hebben veel goede ideeën gehoord. De herinrichting moet straks op alle fronten kloppen, qua natuur, cultuur en sport en het gebied moet ook toegankelijk zijn voor wie minder goed ter been is. Het is een grote puzzel, maar die gaat Amstelveen mooier maken. Veel van de ideeën kunnen, niet alle ideeën conflicteren met elkaar. Reliëf en slingerpaadjes kunnen ook op een toegankelijke manier worden aangelegd.

De wethouders bedanken alle aanwezigen voor hun suggesties. De gemeenteraad gaat tegen de zomer optimale en betaalbare keuzes maken. Er komt een stedenbouwkundig plan, de uitwerking van de gebiedsvisie. De participatie is nog niet ten einde. Online gaat het gesprek verder. De aanwezigen worden uitdrukkelijk uitgenodigd om online hun ideeën en nieuwe invallen te delen. Dat kan tot 9 februari. Ideeën uitwisselen kan ook vanavond nog, bij de borrel. De toehoorders van de gemeente zijn herkenbaar aan een witte badge.

Tot besluit verloot de dagvoorzitter drie cadeaubonnen van Amstelveens cadeau, waarmee de gelukkigen bij lokale ondernemers iets leuks kunnen kopen. Na de verloting sluit de dagvoorzitter de avond. Veel aanwezigen zetten hun gesprekken voort bij de bar.