Stadsgesprek Warmteprogramma Amstelveen

Dinsdagavond 30 september 2025 stadsgesprek warmteprogramma

De deadline 2050 is duidelijk: dan gaat Nederland van het gas af. Hoe bereiden we ons daarop voor? Hoe houden we de energietransitie betaalbaar en rechtvaardig? Is verduurzaming technisch wel altijd mogelijk? Zijn collectieve oplossingen hoe dan ook beter dan individuele? Hoe krijg je iedereen mee in je VvE? En hebben huurders ook nog wat in de melk te brokkelen? Wat is de rol van de gemeente eigenlijk? Kunnen ze ons niet wat beter informeren? Zo’n 100 Amstelveners gaan, onder de energieke leiding van dagvoorzitter Martijn de Greve, met wethouder Floor Gordon en elkaar in gesprek in het Raadhuis.

Bekijk de video impressie van de bijeenkomst:

Verslag

Deze avond over het warmteprogramma 2026 is er een in een bredere reeks stadsgesprekken over diverse onderwerpen, waarvoor uitgelote inwoners een persoonlijke uitnodiging ontvingen. Wie daar behoefte aan heeft, krijgt een simultane Engelse vertaling via een koptelefoon.

Amstelveen voert de stadsgesprekken aan de hand van drie centrale vragen, waarover de bezoekers zich uitspreken via de app Mentimeter. Daarna krijgen de bezoeker de gelegenheid hun standpunt mondeling toe te lichten. Ze gaan met de gespreksleider, wethouder en met elkaar in discussie. Raadsleden en leden van het Projectteam Energietransitie zijn als toehoorders aanwezig.

Aan het eind van de avond verloot de dagvoorzitter enkele pakketten met regioproducten.

Welkom en introductie

De avond begint met een korte introductiefilm.

De voice-over vertelt waarom Amstelveen aan een warmteprogramma werkt en welke keuzes en dilemma’s er spelen. In korte straatinterviews delen enkele bewoners hun gedachten en zorgen over de betaalbaarheid, technische haalbaarheid, verantwoordelijkheid voor het nageslacht en keuzevrijheid. De dagvoorzitter introduceert wethouder Floor Gordon, die duurzaamheid in haar portefeuille heeft.

Wethouder Floor Gordon

De wethouder vertelt over de context van het Warmteprogramma. Ze legt uit dat Amstelveen, zoals alle gemeenten, op grond van het Klimaatakkoord in 2050 aardgasvrij moet zijn. In een eigen warmteprogramma moet de gemeente uitwerken hoe de woningen en gebouwen stap voor stap van het aardgas af gaan. De gemeente kan dit alleen samen met de bewoners doen. Draagvlak is cruciaal: “Je kunt niet iedereen tevredenstellen, maar we kunnen wel goed wegen wat voor mensen belangrijk is.” Ze is blij met de hoge opkomst vanavond.

Lokale uitdagingen

De energietransitie is noodzakelijk, omdat aardgas bij verbranding CO₂ produceert, waardoor de aarde opwarmt. Onze aardgasvoorraad is bovendien eindig en aardgaswinning veroorzaakt aardbevingen in Groningen. Ook willen we onafhankelijk worden van energie uit het buitenland. Amstelveen heeft wel enkele bijzondere uitdagingen. In het kader van het warmteprogramma wordt onderzocht welke alternatieven voor aardgas beschikbaar zijn. Denk daarbij aan het bestaande warmtenet, aquathermie, restwarmte (datacentra) riothermie en bodemenergie. De bronnen die er zijn worden geanalyseerd, wat is de potentiële capaciteit en de beschikbaarheid van deze bronnen. Wel is inmiddels duidelijk dat het aantal bronnen en de potentiële capaciteit daarvan beperkt is.

Een optie is: warmtewinning uit het waterleidingnet dat water van de Rijn naar de Kennemerduinen brengt. Dit is een lage temperatuur oplossing die met name geschikt is voor nieuwbouw woningen. De ontwikkelfase voor het toepassen van deze warmte in inmiddels opgestart.  

Zeer lange termijn

Het Warmteprogramma, dat eind 2026 klaar moet zijn, gaat over de komende 10 jaar en moet elke 5 jaar herzien worden. Het programma moet dus bestand zijn tegen veranderingen in de politieke situatie. In 2020 schreef de gemeente al de Transitievisie Warmte Amstelveen. Uitgangspunten daarin zijn: CO₂-reductie staat voorop; betaalbaarheid voor bewoners; laagste maatschappelijke kosten; verbetering van comfort en leefbaarheid; toekomstbestendigheid. De deadline 2050 is niet vrijblijvend: de gaskraan gaat straks dicht. We doen het samen en helpen elkaar, we leren van de successen en mislukkingen van de koplopers, we helpen achterblijvers.

Dagvoorzitter Martijn doet een spontane peiling: wie doet al het maximale, wie zegt dat er nog ‘wat te winnen valt’ en wie doet nog nauwelijks iets aan verduurzaming? Verreweg de meest bezoekers zitten in de middelste categorie.

In gesprek met elkaar

Bezoekers die beschikken over een smartphone loggen in bij Mentimeter en beantwoorden twee inleidende vragen. Tot welke leeftijdscategorie behoren zij? De overgrote meerderheid is 48+ of zelfs 65+. 

En waar wonen de bezoekers? Waardhuizen en Middenhoven (samen één categorie) zijn het best vertegenwoordigd, gevolgd door Elsrijk. 

De dagvoorzitter vertelt dat Elsrijk het minste gas verbruikt en Westwijk het meest. Het gaat hierbij om totalen, niet om verbruik per huishouden.

Vraag 1: Uitgangspunten van het Warmteprogramma

De gemeente stelt een aantal uitgangspunten vast voor het Warmteprogramma. Op hun smartphone rangschikken de bezoekers die in volgorde van belangrijkheid. Vooral over de eerste twee uitgangspunten bestaat consensus.

1.      De nieuwe warmte moet betaalbaar zijn voor bewoners

2.      Onze keuzes moeten ook goed zijn voor de toekomst

3.      Minder CO₂-uitstoot is het belangrijkst

4.      We kiezen de oplossing die het minst kost voor de hele samenleving

5.      We willen het comfort en de leefbaarheid verbeteren

In een discussie lichten bewoners hun keuzes toe. Iemand had verwacht dat CO₂-reductie bovenaan zou staan, het vraagstuk gaat immers over een oorzaak-gevolgrelatie? Zonder reductie van CO₂-uitstoot kun je straks sowieso nergens meer goed wonen. Een ander vindt: ik zet betaalbaarheid op 1, want wat heeft onze CO₂-reductie voor zin als andere landen zich niet inspannen?

Uiteenlopende situaties, verschillende belangen

De dagvoorzitter prikkelt: Amstelveen is een welgestelde gemeente, toch staat betaalbaarheid bovenaan? De discussie komt op gang. Technische haalbaarheid is een serieuze bottleneck. Bij sommige huizen is spouwmuurisolatie bijvoorbeeld onmogelijk. Slopen en nieuw bouwen is soms beter. Collectieve aanpak voor een deel van Amstelveen het beste, maar ook in rijtjeshuizen verschilt de situatie vaak per woning. Daar komt bij, dat eigenaren er niet allemaal hetzelfde in staan. Buitenlandse huiseigenaren hebben vaak andere belangen dan mensen die decennialang blijven wonen. In veel VvE’s is het al helemaal lastig om verduurzaming collectief aan te pakken.

Bestaande warmtenet optimaal benutten

Een bezoeker, die vertelt makelaar te zijn, wijst op laaghangend fruit: de infrastructuur is er al. Iets meer dan duizenden appartementen in Amstelveen zijn aangesloten op het warmtenet van Eneco. Een deel van deze woningen heeft een bivalente aansluiting. Dit betekent dat deze woningen ook een eigen verwarmingsinstallatie hebben voor de piekdagen en om storingen in het warmtenet op te kunnen vangen. Het zou een goed idee zijn om daar volledige aansluitingen van te maken zodat de eigen ketels niet meer nodig zijn.  

Ga daarover dus het gesprek aan met Eneco. Pas als het hele jaar geleverd wordt, kan een VvE afbouwen en overschakelen naar stadswarmte.

Daarnaast zijn transparante tarieven essentieel. De gemeente moet zelf actief communiceren over de Warmtewet.

Verschillende systemen en keuzevrijheid

Iemand vraagt hoe de gemeente omgaat met vrijblijvendheid bij collectieve energieoplossingen en maakt een vergelijking met het glasvezelnetwerk, waar maar de helft van de aangesloten huishoudens gebruik van maakt. Zijn er voldoende afnemers voor de aangelegde capaciteit?

De projectleider Warmteprogramma antwoordt. Het warmtenet is optimaal rendabel als iedereen meedoet. De businesscase moet vooraf duidelijk zijn.

Iemand in de zaal vraagt zich af: kan aansluiten op een warmtenet verplicht worden? Nee, dat is niet het geval. Maar de gemeente kan wel besluiten om de gas infrastructuur uit te faseren. Mensen hebben dan de keus aansluiten op een warmtenet of zelf een individuele oplossing kiezen. Het is voor de maatschappij op lange termijn namelijk veel te duur om drie systemen in één straat aan te bieden.

Voor nieuwbouw is de situatie anders omdat die al aardgasvrij is een businesscase is daardoor gemakkelijker rond te krijgen.

Een bezoeker vraagt zich af of all electric verwarmen mogelijk is. Iemand wijst op studies in de regio Rotterdam, waarbij waterstof via de aardgasleiding de huizen binnenkomt, waarop iemand anders wijst op de technische beperkingen: waterstof kan niet veilig door de bestaande stalen leidingen.

Vraag 2: Rechtvaardigheid

De energietransitie raakt iedereen, maar niet iedereen op dezelfde manier. Wat vinden de bezoekers essentieel voor een rechtvaardige transitie? Ze kiezen ieder één definitie uit de lijst. Daarmee tekent zich een rangschikking af:

1.      Dat iedereen gelijke mogelijkheden heeft om mee te doen

2.      Dat de kosten en baten eerlijk verdeeld zijn

3.      Dat toekomstige generaties niet onevenredig belast worden

4.      Dat kwetsbare groepen extra ondersteund worden

5.      Anders, namelijk …

Iemand vertelt zelf zijn huis goed te hebben geïsoleerd om iets te doen voor de wereld, niet met het idee de kosten terug te verdienen. Hij kon het betalen en ziet dat als een luxepositie, deze keuze is niet voor iedereen weggelegd. Hij investeerde in verduurzaming, zijn huis heeft nu een A-label.

Individuele leningen?

Dit brengt het gesprek op waardevermeerdering en overwaarde. Iemand stelt een vraag aan de wethouder: de gemiddelde overwaarde in Amstelveen is €300K, kan de gemeente op grond daarvan geen lening verstrekken tegen een lage rente? De wethouder antwoordt: dit is een politieke vraag en de gemeente is geen bank. Wel is het zinnig om als gemeente te inventariseren welke individuen niet mee kunnen en wat zij nodig hebben. De gemeente is wel bereid om gaten te vullen en dingen mogelijk te maken en het Warmtefonds is er ook nog.

De wethouder plaatst nog een kanttekening. Ze wijst erop dat de window of opportunity, de zakelijke kans van een warmtenet, afneemt naarmate meer mensen kiezen voor een individuele oplossing. We moeten daarom tijdig het gesprek voeren over de kansen die er liggen in een wijk. Een bezoeker suggereert daarop, dat pensioenfondsen een oplossing kunnen bieden voor financieringsvraagstukken.

Huurwoningen

Een bezoeker vraagt aandacht voor de positie van huurders. Subsidies zijn er voor de huiseigenaren. Huurders zijn afhankelijk van wat de verhuurder aanbiedt. Investeringen waar huurders voor kiezen, zien ze terug in een huurverhoging. Maar wie draagt bijvoorbeeld de kosten als huurders moeten overschakelen op elektrisch koken? Iemand zegt nooit iets over een warmtenet te horen van de corporatie. Een ander vertelt dat Eigen Haard in Kostverlorenhof aansluiting op het warmtenet biedt. De discussie neemt tijdelijk een andere wending, als bezoekers met elkaar de situatie bespreken rond het functioneren van warmtenetten. Draait Vattenfall niet nog altijd op gas?

De alternatieve warmtebron is er wel: geothermie komt eraan, zo vertelt een bezoeker die vroeger voor het bedrijf werkte. Maar pieken moeten worden opgevangen met gas. Het gaat in de regio om 120.000 aansluitingen.

Vraag 3: Collectieve oplossing?

Als uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat een collectieve oplossing goedkoper is, bent u dan bereid daarvoor te kiezen? Een ruime meerderheid (53 bezoekers) zegt daarop volmondig ja. 19 geven aan liever een eigen keuze te maken en 9 bezoekers klikken de optie ‘iets anders’ aan. De dagvoorzitter stelt het scherp: wat moeten we als uw individuele keuze een collectieve oplossing in de weg staat?

Nee

De dagvoorzitter laat de nee-stemmers aan het woord. Een bezoeker is bang voor aanbieders met een monopoliepositie, dat ‘trekt je portemonnee leeg’. Een ander wijst op een krantenartikel van 13 september, waarin de Autoriteit Consument en Markt waarschuwt dat de warmtetransitie stokt zolang de prijs van warmte onzeker is. Iemand zegt pas mee te doen als er een alternatief (back-up) is. Met slechts één oplossing ben je te kwetsbaar. Kijk bijvoorbeeld naar de problemen met Rusland, elektriciteitsuitval, zonnestormen. Een bezoeker licht haar nee toe: wat te doen met mensen die de verduurzaming al zelf hebben gedaan?

Anders

Iemand licht zijn keuze voor de optie ‘iets anders’ toe. Hij mist het antwoord op de vraag waar we staan. Welke opties zijn er? Wat kan wel, wat kan niet? Wat is haalbaar en betaalbaar? Zolang het beeld niet duidelijk is, kan deze bezoeker geen keuze maken. Het warmteprogramma dat nu ontwikkeld wordt moet hierover meer duidelijkheid geven.

Een ander vult aan: we moeten zorgen dat collectieve en individuele oplossingen op elkaar aansluiten.

Het rendement van een individuele warmtepomp gaat dan omhoog.

Antwoord van de wethouder

Amstelveen wil iedereen duidelijkheid geven over wat voor een individueel huishouden de beste oplossing is. In 2020 zijn kansrijke buurten in kaart gebracht. Zo leek Amstelveen Noord kansrijk voor uitbreiding van het bestaande warmtenet. De praktijk bleek echter anders de businesscase bleek niet haalbaar waardoor de kosten voor de beoogde gebruikers te hoog zouden worden. De onderhandelingen met Eneco zijn daardoor stil komen te liggen. Daarnaast zet de nieuwe warm Warmtewet in op publiek eigenaarschap van warmtenetten. Eneco is het daar niet mee eens, ze willen niet verder onderhandelen wanneer een meerderheidsbelang van het warmtenet in overheidshanden komt. Nadat de Warmtewet is vastgesteld wordt het gesprek voortgezet.

Amstelveen heeft een onderzoeksbureau opdracht gegeven te onderzoeken wat technisch de mogelijkheden zijn om aardgas te vervangen voor een andere warmtebron. Ook wordt afwegingskader gemaakt waar de opties beoordeeld worden op o.a. haalbaarheid, fasering, effecten op de onder en bovengrond.

Uitdagend daarbij is het feit dat de 42.000 woningen in Amstelveen allemaal in een ander stadium van verduurzaming zijn. Voor een individueel huishouden de kosten beramen is daardoor lastig, het zal om een bandbreedte gaan. De gemeente heeft immers – ook om redenen van privacy – onvoldoende kennis en data over individuele woningen. Om de werkelijkheid beter te benaderen gebruiken we in het rekenmodel daarom berekende energielabels. In de uitvoering is dialoog met de bewoners daarom zo belangrijk.

Communicatie

Een bezoeker vindt de communicatie vanuit de gemeente tekortschieten. Ze hoort hier over mogelijke warmtewinning uit het waterleidingnet, ze wist niet dat dit gaande was. De wethouder antwoordt dat het hier over twee verschillende zaken gaat. Enerzijds de uitbreiding van het bestaande warmtenet in Noord (Eneco), waarvan de gemeente dacht dat het kansrijk was. Dit staat voorlopig on hold, met uitzondering van 800 woningen van Eigen Haard die nog worden aangesloten. Hopelijk levert het onderzoek goede opties op.

Anderzijds is er de toekomstige warmtewinning uit het waterleidingnet. Die is bestemd voor nieuwbouw in bepaalde gebieden (Legmeer en Bovenkerk en het nieuwe zwembad) en (nog) niet voor bestaande woningen.

Iedereen meekrijgen

De bezoeker die vroeger bij Vattenfall werkte valt het op, dat hier in Amstelveen collectiever gedacht wordt dan op andere plekken, waar hij woede en weerstand tegenkwam. Het netwerk moet door veel mensen worden gedragen, financieel en qua energetisch gebruik. De dagvoorzitter vraagt hem naar zijn visie op de urgente informatiebehoefte van de inwoners. De bezoeker benoemt de sociologische, psychologische, historische, technische en financiële puzzel om iedereen mee te nemen in de transitie. Iemand wijst op de situatie van expats, die vaak maar voor een jaar of vier in de wijk komen wonen en minder betrokken zijn. De dagvoorzitter trekt dit punt breder: het collectieve denken hapert bij bewoners die snel weer verhuizen of bij VvE-leden die oplossingen opgelegd krijgen. De projectleider geeft aan dat we oplossingen moeten zoeken in ondersteuning: procesbegeleiding en subsidies, maar mensen moeten de beslissingen toch met elkaar nemen. De wethouder vult aan: ook kritische VvE-leden zijn vaak te overtuigen met een degelijk financieel-technisch verhaal en goede randvoorwaarden: leveringszekerheid en betaalbaarheid.

De dagvoorzitter wendt zich tot een jonge bezoeker, die nog bij zijn ouders woont. Wat vertelt hij straks thuis over de avond? Maakt hij zich zorgen over de toekomst, hoe kijkt hij aan tegen de verhalen van al die ‘boomers’? De jonge bezoeker kan zich wel vinden in hun discussiebijdragen.

Iemand vraagt zich af of er een rol is weggelegd voor de gemeente wanneer een VvE er niet samen uitkomt, omdat er een 70% meerderheid nodig is voor een besluit. De wethouder antwoordt dat er wetgeving in de maak is om dat vlot te trekken. Ze benadrukt dat de gemeente ‘sterk aan de stimulerende kant’ zit. De oplossing moet komen van het goede gesprek, niet van dwang. Een andere bezoeker oppert dat het zichtbaar zou moeten zijn als een huis van het gas af is.

In Amstelveen gaat het om 6% van de woningen. Welke zijn dat?

Een bezoeker brengt het gesprek terug op de vraag of pensioenfondsen iets zouden kunnen betekenen voor Amstelveen. Wethouder Gordon neemt die gedachte graag mee. Ze meldt dat er een Warmtebedrijf in oprichting is, waar naast de gemeente nog andere deelnemers voor nodig zijn.

Afsluiting

Dagvoorzitter Martijn trekt lootjes en reikt aan twee bezoekers een pakket uit met lokale producten. Een derde pakket is bestemd voor de bezoeker met de markantste inbreng. Dit pakket mogen de twee bezoekers die zich sterk maakten voor huurdersbelangen samen verdelen.

De wethouder zegt in haar slotwoord dat het haar duidelijk is dat de gemeente de inwoners goed moet meenemen in haar onzekerheid: helder communiceren over wat we nog niet weten. Een bezoeker geeft aan dat ze graag meer van dit soort avonden tegemoetziet. De wethouder wijst op het emailadres energietransitie@amstelveen.nl, waar mensen terecht kunnen met vragen en opmerkingen. Zijzelf is bereikbaar op f.gordon@amstelveen.nl.